In de aanloop naar de startbijeenkomst gaven de projectdeelnemers aan welke uitdagingen zij ervaren in de praktijk. Tijdens de bijeenkomst scherpte een deel van hen (zo’n 50 organisaties) ze verder aan. WUR-onderzoekers analyseerden alle input en clusterden het tot de vier centrale vraagstukken. 

Rondom elk vraagstuk is een coalitie gevormd. Deelnemers meldden zich hiervoor aan, op basis van hun interesses. Tijdens online werksessies scherpten zij samen met WUR-onderzoekers de vraagstukken verder aan. De coalities zijn echter niet statisch. Ook tijdens het project kunnen geïnteresseerden zich nog aanmelden.  

In deze stap verkennen de coalities welke keuzes ze kunnen maken binnen hun vraagstuk. Daarbij is aandacht voor technische én sociale aspecten.

Met behulp van Causal Loop Diagrams (CLD’s) brengen ze het huidige systeem en de mechanismen daarbinnen in kaart. Een voorbeeld van een systeem binnen het vraagstuk 'Gezonde voeding en eetpatronen' is een samenleving met mensen met ongezonde voedingspatronen. Een mechanisme daarbinnen kan zijn: de voedselomgeving stimuleert hen tot ongezonde keuzes, zoals snacken op een station. Ook onderzoeken de coalities waarom het moeilijk is om zo’n systeem vanuit de praktijk te veranderen en wat daarvoor nodig is.

Daarna zoomen ze in op mogelijke oplossingsrichtingen voor die mechanismen. Denk bijvoorbeeld aan aanpassing van subsidies en belastingen om gezonde voeding te stimuleren. Ook inventariseren ze wie daarbij actie moet ondernemen voor zulke veranderingen (actoranalyse). Ze sluiten af met inzicht in de hefbomen (plekken in een systeem die verandering mogelijk maken) en een selectie oplossingsrichtingen.  

Deze stap draait om de consequenties van keuzes. WUR-onderzoekers ontwikkelen hiervoor een matrix. Op de ene as staan de geselecteerde oplossingsrichtingen en op de andere as verschillende contexten, zoals het huidige systeem of een totaal nieuw systeem.

Via een dashboard kunnen de coalities de matrix inzien en verschillende combinaties kiezen. Dat leidt tot scenario’s waarvan impact en trade-offs worden doorgerekend. Bijvoorbeeld wat aanpassing van subsidies en belastingen in het huidige systeem betekent voor de betaalbaarheid van voedsel of voor de milieudruk. Deelnemers bepalen zelf met welke combinaties ze verder willen.

Op basis van de inzichten uit de CLD’s en de scenario’s ontwikkelen de coalities handelingsperspectieven. Hier worden specieke tools of methoden voor ingezet die dialoog stimuleren. Daarbij is het belangrijk dat coalitiegenoten inzicht vergaren in elkaars perspectieven, belangen en waarden. 

De handelingsperspectieven worden gevalideerd en getoetst op herkenbaarheid en bruikbaarheid. Zo ontstaat een set aan acties die aansluit bij de praktijk en beleid, die door de coalities wordt gedragen.  

Tot slot worden de toekomstbeelden en handelingsperspectieven vertaald naar multi-stakeholder actieplannen. Dat biedt coalitiegenoten de mogelijkheid om zich te committeren aan implementatie van de resultaten tot en met stap 5. Specifieke aandacht gaat daarbij uit naar aansluiting met bestaande praktijken, beleidsagenda’s en initiatieven, om de haalbaarheid te borgen.